เชื่อไหมว่า… ผู้หญิงหลายคนยอมทนใช้ชีวิตอยู่กับอาการ “ไอแล้วน้ำปัสสาวะเล็ด” หรือ “รู้สึกหน่วงๆ ที่ท้องน้อย” เพียงเพราะคิดว่าเป็นเรื่องปกติของวัย หรือเป็นแค่ความเสื่อมตามกาลเวลา แต่ในความเป็นจริง สัญญาณเล็กๆ เหล่านี้อาจเป็นเสียงเตือนจากร่างกายว่า “มดลูกของคุณกำลังไม่อยู่ที่เดิม!”
วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกภาวะ “มดลูกหย่อน” ภัยเงียบที่ไม่ได้มากับความสูงวัยเสมอไป แต่มาจากพฤติกรรมทำร้ายตัวเองที่เราทำอยู่ทุกวัน โดยได้รับเกียรติจาก นพ.คมกฤช เอี่ยมจิรกุล สูตินรีแพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์เชิงกรานสตรีและศัลยกรรมซ่อมเสริม รพ.วิมุต มาไขข้อข้องใจ
เช็กด่วน 4 ระดับความรุนแรง… มดลูกคุณ “ลงต่ำ” แค่ไหนแล้ว?
ภาวะมดลูกหย่อน (Uterine Prolapse) คือการที่เนื้อเยื่อและกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแอจนพยุงมดลูกไว้ไม่ไหว ทำให้มดลูกเคลื่อนต่ำลงมาในช่องคลอด ซึ่งแบ่งความรุนแรงได้ดังนี้:
-
ระดับ 1 มดลูกเริ่มขยับลงมา แต่ยังไม่ถึงปากช่องคลอด (ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการ)
-
ระดับ 2 เริ่มคลำเจอก้อนนิ่มๆ บริเวณปากช่องคลอด รู้สึกรำคาญเวลาเดิน
-
ระดับ 3 – 4 มดลูกหรือผนังช่องคลอดโผล่พ้นออกมาภายนอกชัดเจน กระทบต่อการปัสสาวะ การใช้ชีวิต และความสัมพันธ์กับคู่รัก
“ทำไมแค่ไอ… ปัสสาวะก็เล็ด?”
นพ.คมกฤช อธิบายว่า เพราะมดลูกและกระเพาะปัสสาวะเป็นเพื่อนบ้านที่อยู่ติดกัน เมื่อกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานที่เปรียบเสมือน “เปล” คอยพยุงอวัยวะเหล่านี้เกิดเสื่อมสภาพ มดลูกที่เคลื่อนต่ำลงมาจะไปกดทับกระเพาะปัสสาวะ ทำให้ประสิทธิภาพในการกลั้นปัสสาวะลดลงนั่นเอง
5 พฤติกรรม “สายแบก-สายเบ่ง” ตัวเร่งมดลูกหย่อนก่อนวัย
นอกจากเรื่องอายุและการคลอดบุตรแล้ว พฤติกรรมเหล่านี้คือ “ผู้ร้าย” ที่ทำให้แรงดันในช่องท้องสูงขึ้นจนมดลูกรับไม่ไหว:
-
ยกของหนักบ่อย ไม่ว่าจะแบกของช้อปปิ้งหรือยกกระถางต้นไม้
-
ท้องผูกเรื้อรัง การเบ่งอุจจาระแรงๆ เป็นประจำ คือการซ้ำเติมอุ้งเชิงกรานโดยตรง
-
ไอเรื้อรัง ไม่ว่าจะจากสูบบุหรี่ หรือภูมิแพ้ แรงไอแต่ละครั้งส่งแรงกระแทกถึงมดลูก
-
น้ำหนักตัวเกิน ไขมันส่วนเกินสร้างแรงกดทับอวัยวะภายในตลอดเวลา
-
ผ่านการคลอดบุตรหลายคน ทำให้กล้ามเนื้อสูญเสียความยืดหยุ่น
ยืนปัสสาวะทำให้มดลูกหย่อนจริงไหม? คุณหมอยืนยันว่า “ไม่จริง” ครับ ที่รู้สึกเหมือนมีก้อนโผล่ตอนยืน เป็นเพียงผลจากแรงโน้มถ่วงเท่านั้น ไม่ใช่สาเหตุที่ทำให้เกิดโรค
ทางออกที่ไม่ต้องจบลงที่ “เตียงผ่าตัด”
หลายคนกลัวการหาหมอเพราะกลัวต้องผ่าตัด แต่คุณหมอคมกฤชย้ำว่า “ยิ่งเจอเร็ว ยิ่งรักษาง่าย”
-
ขมิบกู้ชีพ (Kegel Exercise) การบริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอย่างถูกวิธี (ขมิบ 5-10 นาที 3 ครั้ง/วัน) ต่อเนื่อง 3 เดือน ช่วยชะลออาการได้เห็นผล
-
อุปกรณ์พยุง (Pessary) ในรายที่ยังไม่ถึงขั้นรุนแรง แพทย์สามารถใส่อุปกรณ์ช่วยพยุงไว้ภายในได้
-
ปรับ Lifestyle คุมน้ำหนัก เลิกสูบบุหรี่ และแก้ปัญหาท้องผูก
มดลูกหย่อนอาจไม่ใช่อันตรายถึงชีวิตในทันที แต่เป็นโรคที่ “ขโมยคุณภาพชีวิต” ไปจากเรา อย่ารอให้การเดิน การนั่ง หรือการเข้าห้องน้ำกลายเป็นความทุกข์
หากคุณเริ่มคลำเจอก้อน หรือมีอาการปัสสาวะเล็ดบ่อยๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจภายในให้ชัดเจน เพราะบางครั้งก้อนที่เห็นอาจไม่ใช่แค่มดลูกหย่อน แต่อาจเป็นเนื้องอกที่ต้องรีบจัดการ การดูแลสุขภาพเชิงกรานตั้งแต่วันนี้ คือการลงทุนเพื่อความมั่นใจในระยะยาว
สนใจเช็กอาการเบื้องต้นหรือปรึกษาคุณหมอ? สามารถนัดหมายได้ที่ ศูนย์สูตินรีเวช ชั้น 3 โรงพยาบาลวิมุต เปิดให้บริการทุกวัน หรือสะดวกกว่านั้นด้วยการทำนัดผ่าน ViMUT Application ปรึกษาแบบออนไลน์ (Telemedicine) ได้เลย
